Opinie 19 juni 2018

Ons onderwijs heeft nood aan een Canadese kuur

“Bring kids beyond their potential”, “Organize a datadriven schoolenvironment”. Twee weken geleden waren twee professoren van het Ontario Institute for Studies in Education (O.I.S.E.) Toronto in Antwerpen op bezoek. Niet voor een lezing, maar voor de vorming van een Antwerps team dat de school walk through zal implementeren. Een methodiek die een snelle screening van een school op leerkwaliteit mogelijk maakt. Behoorlijk indrukwekkend. Daarmee willen we in Antwerpen groeien naar de spectaculair hoge Canadese leerprestaties.

Waarom Canada, waarom Toronto? Omdat de uitdagingen daar 15 jaar geleden erg vergelijkbaar waren met de Antwerpse vandaag: een zeer hoge ongekwalificeerde uitstroom, een zeer diverse schoolpopulatie met veel nieuwkomers en kinderen uit kwetsbare milieus en een nijpend tekort aan leerkrachten. Canada staat nu, 15 jaar later, aan de top van de PISA-ranking voor lezen, wetenschappen en wiskunde. Het halveerde zijn schoolse uitval op 15 jaar tijd. En het realiseerde met de growth mindset een sterk inclusief onderwijs.

Uit het Canadese voorbeeld leren we dat structureel ingrijpen met een horizon van meer dan 10 jaar succesvol kan zijn. “Schools must move from institutions of teaching to institutions of learning.” Met een schoolleiderschapsprogramma en sterke omkadering van de schoolteams maakte Ontario het verschil. De gezamenlijke overtuiging van schooldirecties en leerkrachten heeft een enorme impact op schoolprestaties. Het is een kwestie van visie en keuzes maken. Dat betekent dat je een beperkte focus moet kiezen: niet 10 doelen tegelijk op schoolniveau, maar 2 of 3. En daar intensief aan werken. Je laten sturen door data ook. De algemene data, maar ook de specifieke data over je eigen schoolproject en je eigen initiatieven. Dat betekent dat je moet meten. Daar hebben we in Vlaanderen teveel schrik van. En altijd en overal growth mindset toepassen: écht geloven dat elk kind talenten en passies heeft en ze zal kunnen ontwikkelen.

In Ontario stroomt vandaag 80% van de jongeren door naar de universiteit en hoger onderwijs. Nieuwkomers zijn daarop geen uitzondering. Een allochtoon kind dat nieuw instroomt in ons onderwijs op drie jaar tijd op hetzelfde taalniveau brengen als de autochtonen? U lacht het weg, maar de Canadezen doen het. Dat is excellentie, dat is inclusie. Growth mindset moet ons voorbeeld zijn.

Er wordt in Vlaanderen veel gejammerd over onderwijs. Na de uitspraken van minister Bourgeois in De Zevende Dag zondag is het debat over onderwijskwaliteit weer losgebarsten. In Canada was dat niet anders, 15 jaar geleden. Onze excellentie gaat achteruit in talen en wiskunde. De eindtermen zijn te lang of te kort. Onze PISA- en PIRLS-resultaten stagneren of gaan achteruit. De sfeer in het debat ademt de grimmigheid van onoverbrugbare tegenstelling.

We debatteren, dat wel. Maar dóen we genoeg? We doen veel. Maar het moet meer. Jaar na jaar verlaat nog steeds 1 op 5 in Antwerpen vroegtijdig de schoolbanken. Onze leerkrachten stromen nog altijd voor 40% uit binnen de 5 jaar. Als de sense of urgency nu niet doordringt, is het te laat.

Scholen in Vlaanderen en Antwerpen moeten verder durven denken dan optimalisaties en het zoveelste projectje. De inrichtende machten, het beleid en het politieke niveau dragen gedeelde verantwoordelijkheid. Wachten kan niet meer, we gaan aan de slag.

Ons onderwijs heeft nood aan een Canadese kuur. Een kuur waarmee we structureel ingrijpen om terug de top van de internationale ranking te halen, wereldwijd. Inclusie en excellentie zijn daarin geen tegenstelling. In Antwerpen zijn we alvast vertrokken. Wij kunnen echt niet wachten. Wij hopen op maatschappelijke en beleidsmatige steun. Het is nodig. Onze kinderen en jongeren verdienen het.


Claude Marinower, schepen voor Onderwijs Antwerpen
Gonda Verhaert, directeur Stedelijk Onderwijs Antwerpen
Danielle Van Ast, directeur Gemeenschapsonderwijs (GO!) Antwerpen
Dirk Van Rossem, bisschoppelijk gedelegeerde Katholiek Onderwijs Regio Antwerpen
Fried Van Doren, directeur Provinciaal Onderwijs Antwerpen