Onderwijsmonitor 25 april 2018

Minder schoolse vertraging in Antwerpen, ongekwalificeerde uitstroom stijgt licht

Uit de Antwerpse onderwijsmonitor 2016-2017 blijkt dat de cijfers met betrekking tot zittenblijven en schoolse vertraging dalen en dat de ongekwalificeerde uitstroom het voorbije schooljaar licht gestegen is. Spijbelen is sterk gerelateerd aan wijk- en onderwijstype. Onderwijsschepen Claude Marinower (Open Vld) blikt terug op de cijfers van de laatste vijf jaar en kijkt vooruit naar de toekomst.

Traditiegewijs wordt elk voorjaar het nieuwe spijbelrapport gepresenteerd in de raadscommissie Onderwijs. Vorig jaar kreeg dit rapport een lichte make-over en een nieuwe naam: de Antwerpse onderwijsmonitor, die nu voor het tweede jaar op rij gepubliceerd wordt. In deze onderwijsmonitor is er een analyse gemaakt van cruciale leerloopbaan-indicatoren die de schoolloopbaan van leerlingen in Antwerpen mee bepalen, aan de hand van de cijfers van het schooljaar 2016-2017.

Van alle gegevens in het rapport blijft de ongekwalificeerde uitstroom (het aantal jongeren dat zonder diploma de school verlaat) de kern. Zittenblijven, spijbelen en schoolse vertraging zijn allemaal sterke, verklarende indicatoren van ongekwalificeerde uitstroom. De uitstroom zelf is dan weer een indicator van een hobbelige loopbaan en een moeilijkere sociale en maatschappelijke ontwikkeling.

Schepen Marinower stelt vast:

“De cijfers van de laatste vijf jaar gingen de goede richting uit. De ongekwalificeerde uitstroom daalde van 23% naar 20%, maar lijkt nu misschien een bodem bereikt te hebben. Verdere analyse de komende maanden moet uitwijzen of dat zo is. Sowieso blijft het een prioriteit om deze cijfers verder te doen dalen. Dat we in Antwerpen twee keer hoger scoren dan in Vlaanderen blijft onaanvaardbaar! Beleidsinitiatieven op Antwerps en Vlaams niveau trachten daar ook structureel verandering in te brengen. In Antwerpen is er ons experiment A’REA 2020 in de wijk Kiel, waar we werken met een wijkgerichte en multidisciplinaire aanpak, terwijl wij op Vlaams niveau veel verwachten van het duaal leren. Dat moet echt slagen in Antwerpen! We blijven zoeken naar innovatieve instrumenten en aanpassing van onze huidige tools om de ongekwalificeerde uitstroom verder in te dammen.”

Hieronder vindt u een samenvatting van de belangrijkste cijfers, het volledige rapport kan u hier bekijken.


RAPPORT IN CIJFERS

  • Ongekwalificeerde uitstroom is licht gestegen: van 20,1% naar 20,7% tussen 2014-2015 en 2015-2016. In Vlaanderen steeg ze in dezelfde periode nog sterker: van 9,7% naar 10,4%. De stijging in het schooljaar 2015-2016 kan mogelijk gelinkt zijn aan de heropleving van onze economie. De aantrekkingskracht van de arbeidsmarkt is groot voor jongeren zonder diploma of met een moeilijke schoolloopbaan. Wanneer ze echter later terug zonder werk vallen, is het vinden van een nieuwe job niet eenvoudig.

 

 

  • Spijbelcijfers: Vooreerst is het belangrijk te duiden vanaf wanneer men spreekt over spijbelen. En dat Antwerpen op vlak van spijbelen al jaren strenger registreert dan Vlaanderen. In Antwerpen zet men vanaf 10 halve dagen al een streepje achter een naam. In Vlaanderen is dit, pas sinds schooljaar 2016-2017, vanaf 15 halve dagen.
    • Basisonderwijs: stijging van het aantal spijbelaars van 4,2% naar 6,2% (of een stijging van 2 procent punt). Een vergelijking is echter niet mogelijk omwille van de nieuwe registratiemethode.
    • Secundair onderwijs: spijbelaars oververtegenwoordigd in bepaalde onderwijsniveaus zoals BSO, TSO & DBSO. Dit is een zorgwekkende tendens die zich al enkele jaren vertoont en niet alleen in Antwerpen.
    • Spijbelgedrag is wijkgebonden: In wijken zoals Borgerhout, Deurne-Noord, Merksem en het Kiel liggen de cijfers opmerkelijk hoger dan gemiddeld. Schepen Marinower: “Dit gegeven sterkt ons nog verder in onze overtuiging dat een wijkgerichte en multidisciplinaire aanpak, zoals in A’REA 2020 in de wijk Kiel, de enige juiste aanpak is om spijbelen aan te pakken. Want spijbelen is vaak slechts een symptoom waar vaak een zeer complexe situatie achter verborgen zit.”

 

  • Het aantal zittenblijvers en leerlingen met schoolse vertraging blijft dalen: Talrijke wetenschappelijke studies tonen aan dat zittenblijven nefast is voor de verdere schoolloopbaan van een kind. Een schooljaar “overdoen” biedt niet echt een pedagogische meerwaarde, bovendien is het nefast voor het zelfbeeld van de leerling en de verdere leerloopbaan. Daarom is de verdere daling van het aantal zittenblijvers, in zowel het basisonderwijs als het secundair onderwijs, belangrijk.
    • Basisonderwijs:
      • Daling zittenblijvers van de laatste jaren stagneert nu. De laatste jaren is er in Vlaanderen en zeker in Antwerpen een duidelijke daling geweest van het percentage zittenblijvers in de lagere school. Deze daling zette zich het voorbije schooljaar niet verder, maar stagneerde – zowel in Vlaanderen als Antwerpen, met respectievelijk 1,9 en 3,6% zittenblijvers.

  • Schoolse vertraging daalde sterk van 20,8% naar 19,4% (waar deze bij begin legislatuur 2012-2013 nog 25,2% bedroeg). De kloof met Vlaanderen wordt dus gedicht. Schepen Marinower: “Dit is het resultaat van volgehouden inspanningen in het verleden, met projecten zoals Samen tot aan de Meet en onze spijbelaanpak.”

  • Secundair onderwijs:
    • Daling van aantal zittenblijvers: van 7,5% naar 6,9% tussen 2015-2016 en 2016-2017
    • Daling van schoolste achterstand: van 45,1% naar 43% (cijfers van 1 jaar schoolse en meer dan 1 jaar schoolse vertraging samengeteld).